Mỗi năm nước ta có hàng chục nghìn người lao động hồi hương sau khi hết thời hạn làm việc ở nước ngoài, giải quyết việc làm cho đối tượng này là yêu cầu đặt ra cho Bộ lđtb và xh cũng như các cấp, các ngành ở địa phương nói chung và TP-Hà Nội nói riêng. Nhiều doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước đang “khát” nguồn lao động có tay nghề, quen tác phong công nghiệp nhưng vẫn chưa tuyển đủ người, ấy vậy mà người xuất khẩu lao động khi về nước lại gia nhập đội ngũ việc làm phi chính thức; tình trạng này làm lãng phí nhân lực có trình độ cao ở nước ta.

Cung – cầu vênh nhau

Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội cứ ba tháng lại tổ chức phiên giao dịch việc làm cho người lao động từng làm việc tại Hàn Quốc. Mỗi phiên giao dịch thường có 50 -60 công ty đăng ký tuyển dụng nhân sự; số lượng người lao động đến tìm việc làm khoảng trên 2.000 người nhưng kết quả không được như mong đợi, doanh nghiệp thì không tuyển đủ người, người tìm việc thì không hài lòng chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc của công ty so với bên Hàn Quốc. Tại phiên giao dịch việc làm, chúng tôi có trao đổi cùng chị Nguyễn Thị Việt Hà,  (ở huyện Chương Mỹ, TP-Hà Nội) trở về nước năm 2012, chị chuyển việc 5 lần, công việc chị làm lâu nhất là làm phiên dịch viên tiếng Hàn cho hai công ty Hàn Quốc ở Hà Nội.

“Tôi tìm việc làm phiên dịch viên tiếng Hàn cho quản lý người Hàn Quốc, công việc này giúp tôi thường xuyên sử dụng tiếng Hàn để khỏi quên. Tôi hy vọng mình sớm có cơ hội được công ty điều chuyển về công ty mẹ để tôi được quay lại Hàn Quốc làm việc. Hiện nay, ngoài tiền lương làm thêm giờ, tiền thưởng thì ‘lương cứng’ của tôi là 12 triệu đồng/tháng.”

Từng xuất khẩu lao động bên Nhật Bản, anh Đồng Văn Dũng (ở huyện Thường Tín, TP-Hà Nội) về nước năm 2015, loay hoay tìm việc làm cả năm nhưng anh chưa ưng ý với công việc nào, bởi công ty trả lương thấp, công việc vất vả, quản lý không chuyên nghiệp như khi anh làm bên Nhật. Do đó, anh Dũng quyết định tìm mặt bằng mở cửa hàng kinh doanh nhỏ để ổn định cuộc sống gia đình.

Theo đại diện một công ty Nhật Bản ở TP-Hà Nội chia sẻ: Để tìm được một lao động đáp ứng tiêu chí chúng tôi là rất khó. Ứng viên thường mong muốn mức lương cao như khi làm bên Nhật Bản, điều này doanh nghiệp không đủ sức trả. Phó Giám đốc công ty tnhh Transon Việt Nam, Ông Đỗ Đình Lâu trải lòng: Công ty đánh giá cao tay nghề, tác phong làm việc, ý chí, sự sáng tạo của người lao động Việt Nam đã từng làm việc ở Hàn Quốc. Công ty làm mọi cách để tuyển dụng 1.000 công nhân có tay nghề giỏi với mức lương 500 usd/người/tháng, nhưng chật vật cả năm vẫn chưa tuyển đủ số lượng ứng viên như mong đợi.

Thiếu cơ chế

Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội, Ông Nguyễn Toàn Phong thẳng thắn chia sẻ: Việc tái hoà nhập việc làm sau khi kết thúc thời hạn làm việc ở nước ngoài gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, đây là lý do người lao động Việt Nam cố tình cư trú bất hợp pháp tại nhiều nước. Qua điều tra, Cục quản lý lao động ngoài nước cho biết thêm, rất ít người lao động hồi hương mà phát huy được kỹ năng làm việc, kiến thức, kinh nghiệm như khi còn làm việc ở nước ngoài để phát triển sự nghiệp. Đa phần lao động về nước họ lại làm những công việc giản đơn, thu nhập thấp, cuộc sống bấp bênh như trước khi họ đi.

Theo Bà Trần Vân Hà, Trưởng phòng thông tin (Cục Quản lý lao động ngoài nước) phát biểu: Chính sách giải quyết việc làm, khuyến khích người lao động về nước đúng thời hạn còn thiếu, Luật qui định người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài còn đơn giản, chung chung, chưa qui định cụ thể để hỗ trợ hiệu quả cho người lao động hoà nhập xã hội, các cơ quan hữu quan chưa có làm báo cáo và đánh giá chính xác nguồn lực lao động nước ngoài trở về gây khó khăn, lãng phí nhân lực có trình độ như hiện nay.

Nước ta chưa có chính sách cụ thể, đồng bộ để bồi dưỡng kiến thức khởi nghiệp, vay vốn khởi nghiệp cho người lao động trở về nước sau thời gian dài làm việc ở nước ngoài. Vì khi làm việc ở những nước công nghiệp phát triển họ đã phần nào tiếp thu kiến thức quản lý, kỹ năng, tác phong công nghiệp, kinh nghiệm chuyên môn,… Đó là những tiền đề quan trọng hình thành chính sách quốc gia khởi nghiệp, địa phương khởi nghiệp, cá nhân khởi nghiệp,… Bên cạnh đó một bộ phận người lao động sau khi tích luỹ vốn trong thời gian làm việc ở nước ngoài khi về nước có ý định kinh doanh nhưng vì thiếu kiến thức quản lý vốn, kỹ năng đầu tư,…lại kinh doanh thua lỗ.

Lãnh đạo Cục quản lý lao động ngoài nước cho biết, Cục đã đề xuất nhiều giải pháp trước mắt và lâu dài để giải quyết hậu xuất khẩu lao động. Cụ thể, kiến nghị thời gian tới sẽ phối hợp với doanh nghiệp xuất khẩu lao động, cơ quan chức năng theo dõi cụ thể tình hình từng lao động khi về nước để có biện pháp phù hợp giúp đỡ họ tìm việc làm đúng chuyên môn, đúng mong muốn nhằm tận dụng kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng; tổ chức hướng dẫn cách sử dụng-quản lý hiệu quả nguồn vốn tích luỹ. Ngoài ra, Cục còn xây dựng danh sách phân loại lao động hồi hương chia theo ngành nghề, quốc gia, địa phương, nhu cầu tìm việc để hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng và tạo điều kiện người lao động tái hoà nhập xã hội.

 

Video: Việc làm lao động hồi hương: “Lương khởi điểm 10-12 triệu đồng”